PREGÓN DE FESTAS
por Joaquín Miguel Villa Alvarez
06/08/2007
Guardeses e
guardesas, xentes da comarca, hóspedes e visitantes da nosa vila, boas
tardes a todos.
Este ano
2007 a Comisión das Festas do Monte Santa Trega tivo a ben encomendarme
a lectura do pregón da nosa festa maior. Toda unha responsabilidade coa
que, certamente, como guardés que son, me honran profundamente. E como
guardés amante da historia quería aproveitar esta oportunidade para
facer unha pública homenaxe aos creadores da festa, unha celebración que
este ano cumpre a súa edición nº 94.
Corría o
ano 1912 cando un grupo de guardeses –encabezado polos retornados da
emigración a Puerto Rico daquela época– decidiu crear unha asociación
chamada Sociedad Pro-Monte Santa Tecla. O seu fin era a
restauración, protección e embelecemento do elemento máis característico
da localidade: o monte Santa Trega. Pero a súa obra ía ter moito máis
alcance do que inicialmente previran os seus fundadores:
-
Restauraron a ermida da santa
e os seus edificios anexos, e construíron un novo e artístico vía crucis.
-
Abriron a estrada de subida ao
monte, co trazado que ten hoxe en día, e fixeron os principais atallos e
sendeiros, asumindo despois o seu custoso mantemento.
-
Urbanizaron o cumio do monte
levantando prazoletas, miradoiros, escalinatas e terrazas, conformando
así a persoalísima fisonomía que hoxe ten o Trega.
-
Acometeron a repoboación
completa do monte, involucrando nesa tarefa aos nenos da localidade para
fomentar nas futuras xeracións de guardeses o amor e respecto ás
árbores. Para este traballo crearon un viveiro e unha casa forestal.
-
Como obra máxima, sacaron á
luz un dos principais xacementos arqueolóxicos de Galicia, patrocinando
numerosas escavacións así como diversas publicacións arqueolóxicas que
divulgaron por todo o mundo o novo achado, converténdoo nun dos máis
famosos de España. Dende aquel intre, A Guarda quedou asociada xa para
sempre á súa impresionante citania castrexa do monte Santa Trega.
-
Coas pezas atopadas nas
escavacións, crearon un museo arqueolóxico, un dos primeiros existentes
en Galicia.
-
A Pro-Monte foi tamén a
responsable da primeira campaña turística da Guarda, convertendo a esta
pequena vila nunha das máis populares e coñecidas da época. Unha fama da
que aínda gozamos hoxe en día.
-
Crearon a primeira biblioteca
pública da Guarda, chamada «Biblioteca Circulante».
-
E durante uns anos xestionaron
a instalación dun hospital na localidade, o actual Centro Cultural.
-
Finalmente, no ano 1913, a
Sociedade Pro-Monte celebrou a primeira festa conmemorativa da
súa fundación que, moi cedo, adquiriu personalidade propia como romaría
popular e se converteu nunha das nosas tradicións máis famosas: a
festa do monte. Hoxe en día pódese afirmar que esta festa é o
momento central do ano na vida social dos guardeses, tanto para os que
vivimos aquí como –moi especialmente– para os que están fóra. E é que xa
dende un principio, a festa do monte foi un verdadeiro momento de
encontro para os ausentes da terra: as xentes do mar, os emigrantes a
América, os emigrantes a Castilla, os telleireros. Esa foi a gran
virtude desta festa: todos sentíana como súa, era a festa de todos,
converténdose así nun indiscutible elemento de cohesión na nosa
bisbarra. Basta tan só con observar, hoxe en día, os calendarios
vacacionais das empresas da Guarda e concellos limítrofes.
Certamente,
pódese dicir que, na historia da Guarda, hai un antes e un despois da
Pro-Monte. A clave do seu éxito radicaba, ao meu modesto entender,
en que aquela excepcional xeración de guardeses tiña unha idea do
que debía ser A Guarda, e sobre esa idea cimentaban o orgullo de
sentirse guardeses. En realidade, ensináronnos que ser guardés no é só
un accidente de nacemento senón unha vocación. Ese era o espírito da
Pro-Monte, un espírito de servizo público que as diferentes
comisións de festas –con moita ilusión e traballo– conservaron ata os
nosos días, como así o recoñece a actual comisión na saúda do libro da
festa, facendo súa esa vocación.
Así pois,
un ano máis dispoñámonos a saborear a nosa entrañable e tan querida
festa do monte, a festa de todos. Feliz semana grande.
Moitas
grazas.
